DE EIGENSCHAPPEN VAN EEN BROODFONDS

De voordelen en nadelen van Broodfondsen

De kans op arbeidsongeschiktheid is veel groter dan menigeen denkt. Het afsluiten van een arbeidsongeschiktheidsverzekering AOV is echter lastig.Een stevige prijs voor de premie (een paar duizend euro is het al snel) en de hoge eenmalige advieskosten van € 750,- exclusief de doorlopende kosten komen daar nog bovenop. Weliswaar vaak aftrekbare bedrijfskosten maar het is toch niet verwonderlijk dat er naar alternatieven wordt gezocht. De meeste kiezen er voor om de voorwaarden flink te beperken. Bijvoorbeeld de "ernstige aandoeningen polis". Soms zinvolle alternatieven maar voor de meeste ondernemers of ZZP-ers onbruikbaar.

Ook Broodfondsen zijn soms een alternatief voor een gewone AOV. Richard Smit van Delta Lloyd heeft er een lezenswaardig stuk over geschreven waar hij veel elementen van zo'n broodfonds bespreekt.

• Sinds 2009 winnen broodfondsen aan populariteit als laagdrempelig alternatief voor een AOV.
• Zo'n kleinschalige 'schenkkring' functioneert op basis van solidariteit en onderling vertrouwen.
• Een broodfonds kent echter duidelijke beperkingen in uitkeringsduur en inkomensgarantie.
• Het is geen volwaardig alternatief voor een AOV, maar de AOV kan een aanvulling zijn op een broodfonds.

Veel ondernemers hebben gemengde gevoelens bij een AOV. Deze biedt inkomenszekerheid bij ziekte, maar daar hangt een prijskaartje aan en de voorwaarden variëren flink. Sinds enkele jaren wint een sympathiek alternatief voor de AOV aan populariteit: het broodfonds. Hierbij steunen ondernemers elkaar bij ziekte via een 'schenkkring'. Maar ook broodfondsen kennen hun beperkingen én risico's. Van een volwaardig alternatief voor een AOV is nog geen sprake.

Ondernemers zijn wettelijk niet verplicht om zich te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Maar wie zich niet verzekert, loopt forse risico's. Niet alleen kunnen ondernemers persoonlijk grote financiële schade lijden door ziekte, ook de continuïteit van het bedrijf en de privésituatie kan in gevaar komen. Toch hebben veel ondernemers geen AOV. De redenen variëren, maar de kosten van de verzekering spelen vaak een rol.

Een kostbaar en complex product

Ondernemers zien de AOV vaak als een prijzig en complex product. Ze voeren onder meer de volgende redenen aan om geen AOV af te sluiten:

Een AOV is een complex financieel product. Ondernemers moeten zich goed laten adviseren en dit brengt kosten met zich mee. AOV's, zeker met een volledige dekking, zijn kostbaar. Bij verzekeringen die geen volledige dekking bieden, lopen ondernemers het risico dat ze bij ziekte geen aanspraak kunnen maken op een uitkering.Dat broodfondsen deze nadelen veel minder kennen, is een belangrijke verklaring voor hun stijgende populariteit.

De geboorte van het broodfonds

In 2006 ontwikkelde een drietal initiatiefnemers het eerste 'broodfonds'. Ze waren ontevreden over de voorwaarden, transparantie en kosten van de AOV's die verzekeraars boden en meenden dat ondernemers een financieel vangnet bij ziekte beter zelf konden organiseren. In 2009 richtten ze de BroodfondsMakers Coöperatie op om het concept verder te ontwikkelen. Het idee sloeg aan: het eerste broodfonds 'Solidair' heeft intussen enthousiast navolging gekregen. Volgens de BroodfondsMakers, die nieuwe broodfondsen begeleiden bij de oprichting, bestaan er intussen 80 broodfondsen met ongeveer 2.500 deelnemers (april 2014). Bovendien zijn er nog eens 500 mensen bezig met het oprichten van nieuwe fondsen.

Schenking bij ziekte

In een broodfonds storten 20 tot 50 ondernemers maandelijks een bedrag op hun persoonlijke broodfondsrekening. Dit gebeurt tot er een maximumbedrag is opgebouwd (de maximale buffer). Dan stoppen de maandelijkse betalingen totdat er vanaf de rekening uitgekeerd moet worden. Hoe hoog de maandelijkse inleg is, hangt af van de uitkering die de deelnemer denkt nodig te hebben bij ziekte. Hoe hoger de uitkering, hoe hoger de inleg. Als een deelnemer arbeidsongeschikt wordt, krijgt hij maximaal twee jaar lang maandelijks een uitkering van iedere deelnemer. Die schenking per deelnemer is belastingvrij tot de fiscale schenkingsgrens. Het meerdere is belast. Stapt een deelnemer uit het fonds, dan kan hij de buffer (voor zover die niet is uitgekeerd) gewoon weer meenemen. Dat geld blijft van de deelnemer.

De rol van de BroodfondsMakers

Iedere groep ondernemers kan samen het risico op inkomensverlies door ziekte dragen volgens het principe van een schenkkring. Willen ze de naam 'broodfonds' en het bijbehorende logo gebruiken, dan moeten ze bij de opstart echter de BroodfondsMakers inschakelen voor begeleiding. Dit kost eenmalig € 275 per persoon. Daarnaast liggen diverse voorwaarden en afspraken vast, zoals:

de maandelijkse contributie voor gezamenlijke kosten, bijvoorbeeld voor administratie (€ 10); de verschillende schenkingsniveaus, de bijbehorende maximale buffer en maandelijks te ontvangen schenking in geval van ziekte.

Solidariteit en vertrouwen

Het broodfonds is geen complex financieel product, maar bestaat uit een aantal eenvoudige afspraken tussen gelijkwaardige partners. De leden van een broodfonds hebben de volledige controle over het beleid. Een aantrekkelijk punt van broodfondsen is het controlemechanisme. Dat functioneert op basis van solidariteit en vertrouwen. Bij een AOV gaat het om harde garanties, gebaseerd op vooraf aan de ondernemer verstrekte voorwaarden. Maar vormt een broodfonds daadwerkelijk een volwaardig alternatief voor een AOV van een verzekeraar? Om dat vast te stellen is een brede vergelijking nodig.

Afweging van kosten én baten

De maandelijkse inleg voor een broodfonds is in veel gevallen kleiner dan voor een (complete) AOV. Maar er komen veel meer zaken kijken bij een goede kosten-batenanalyse.

Wie een AOV afsluit, betaalt een vaste kostentoeslag. Deelnemers in een broodfonds betalen eenmalig € 275 inschrijfkosten en maandelijks € 10 contributie. Bij een AOV betalen mensen met een medisch verleden of een risicovoller beroep een hogere premie. Ook als de verzekerde ouder wordt, stijgt de premie. Bij een broodfonds zijn de voorwaarden voor alle deelnemers hetzelfde. In een broodfonds legt de ondernemer maximaal 36 maal de maandelijkse inleg in. Bij een AOV stopt de maandelijkse premiebetaling alleen als de verzekerde arbeidsongeschikt wordt. Een basis-AOV keert maximaal vijf jaar uit, een volwaardige AOV vaak tot de pensioengerechtigde leeftijd. Bij een broodfonds duurt de uitkering maximaal twee jaar. De uitkering die een zieke bij een broodfonds krijgt, bedraagt maximaal € 2.500 netto per maand. Wie een AOV afsluit, kan een hogere dekking kiezen. De premie-inleg voor een AOV is fiscaal aftrekbaar, de uitkering bij ziekte is belast. Bij een broodfonds is de inleg belast en juist de schenking bij ziekte (binnen de fiscale grenzen) onbelast.

Geen volwaardig alternatief

De inkomenszekerheid die een broodfonds biedt, is niet te vergelijken met de toezeggingen van verzekeraars. Door de strenge financiële voorwaarden waar verzekeraars aan moeten voldoen, kunnen zij harde garanties geven op een uitkering. Broodfondsen hebben beperkte buffers. Als het geld op is, kan er niets meer worden uitgekeerd. Dat maakt broodfondsen vooral in de eerste jaren, als de buffers nog opgebouwd worden, kwetsbaar. Zijn de buffers nog beperkt of worden veel leden ziek, dan krijgen de zieken niet de uitkering waar ze op rekenden. Daarnaast is de duur van de uitkering van groot belang. Een AOV biedt een uitkering zolang de ziekte duurt, tot uiterlijk de pensioenleeftijd, terwijl een broodfonds maximaal twee jaar uitkeert. En daarmee is het nog lang geen volwaardig alternatief voor een AOV.

Wankelend vertrouwen en beperkte privacy

Broodfondsen vormen een sympathiek sociaal initiatief, maar dit systeem gebaseerd op solidariteit en vertrouwen heeft ook een keerzijde. Leden moeten bereid zijn elkaar te blijven steunen en moeten ervan kunnen uitgaan dat anderen geen misbruik maken van die bereidheid. Dit betekent ook dat ze een deel van hun privacy opgeven: de sociale controle vereist dat ze open kaart spelen als ze aanspraak willen maken op een uitkering. Om een goede basis te leggen voor de vereiste solidariteit, kunnen nieuwe leden alleen toetreden als ze worden geïntroduceerd door een bestaand lid. Wankelt het vertrouwen of de bereidheid elkaar te steunen toch, dan kan onenigheid ontstaan.

De toekomst van het broodfonds

De vraag is of het broodfonds de komende jaren kan uitgroeien tot een volwaardig alternatief voor de AOV, of dat deze twee vormen complementair kunnen zijn.

Schaalvergroting kan de financiële risico's van een broodfonds beperken. Dit leidt echter vanzelf tot grotere regeldruk en toenemende anonimiteit, wat de basis van solidariteit en vertrouwen weer ondergraaft. Ondernemers zullen hier zelf een keuze in moeten maken. Na twee jaar ziekte zijn leden van een broodfonds in principe aangewezen op de bijstand. Wie zich toch wil indekken tegen langdurige arbeidsongeschiktheid, is alsnog aangewezen op een AOV. Om aan te sluiten bij het model van broodfondsen, kunnen verzekeraars AOV's aanbieden met een eigenrisicotermijn van twee jaar. Het is de vraag of dit de premiekosten voldoende drukt, aangezien juist het risico op langdurige arbeidsongeschiktheid de kosten van een AOV opdrijft.
Of broodfondsen en AOV's naast elkaar kunnen bestaan, of dat ze elkaar succesvol kunnen aanvullen, moet de komende jaren blijken.

Meer informatie

Lees meer over de principes en werking van broodfondsen op broodfonds.nl.
Bron: Richard Smit, productmanager inkomen Delta Lloyd

► Volg Stopel op Facebook
► Volg Stopel op Twitter

/sites/default/files/images/agness.jpg
/sites/default/files/images/albertje.jpg
/sites/default/files/images/arjan.jpg
/sites/default/files/images/ellen2.jpg
/sites/default/files/images/dian.jpg
/sites/default/files/images/esther.jpg
/sites/default/files/images/frank.jpg
/sites/default/files/images/gerdia.jpg
/sites/default/files/images/gertjan.jpg
/sites/default/files/images/jaque.jpg
/sites/default/files/images/ronald.jpg
/sites/default/files/images/ronny.jpg
/sites/default/files/images/sylvia.jpg
/sites/default/files/images/tony.jpg
/sites/default/files/images/jon2.jpg
/sites/default/files/images/henri.jpg
/sites/default/files/images/veronique.jpg